Önce üç soru
- Gerçekten Ar-Ge var mı? TÜBİTAK, çözülecek bir teknik problem ve belirsizlik arar. Rutin yazılım geliştirme, mevcut bir ürünü yeniden yapmak ya da üretim yatırımı Ar-Ge sayılmaz.
- Şirketiniz başvurabilir mi? Proje programlarına Türkiye'de yerleşik sermaye şirketleri (limited, anonim) başvurur. Şahıs şirketleri başvuramaz. Ekipte proje konusunda en az lisans mezunu bir firma çalışanı da olmalıdır. Bu kişinin başvuru tarihinde şirkette çalışıyor olması gerekir.
- Projeyi kiminle yapacaksınız? Tek başınıza, bir müşterinin siparişiyle ya da üniversite ve yapay zekâ şirketleriyle birlikte. Program seçimini en çok bu soru belirler.
Programlar: kime, ne tür destek, nelere dikkat
TÜBİTAK 1501 Sanayi Ar-Ge Projeleri Destekleme Programı
Kime: Konusu serbest bir Ar-Ge projesi olan sermaye şirketleri. Güncel çağrı yalnız KOBİ ölçeğindeki şirketleri kabul ediyor.
Ne tür destek: Proje giderleri için geri ödemesiz (hibe) destek. Destek oranı şirketin geçmiş proje sayısına göre kademeli; ilk projelerde daha yüksek oran.
Dikkat:
- Projeyi hazırlatma danışmanlığı bu programda bütçeye yazılamaz.
- Son çağrıda başvuru sınırı 1501 ve 1507 için birlikte sayıldı. İki programa ayrı ayrı plan yapılmaz.
- Büyük ölçekli şirketler için 1511 Teknoloji Hamlesi ya da uluslararası ortak varsa 1509 değerlendirilir.
TÜBİTAK 1507 KOBİ Ar-Ge Başlangıç Destek Programı
Kime: Ar-Ge'ye yeni başlayan ya da ilk projelerini yapan KOBİ'ler (sermaye şirketi). Şirketin ilk 5 projesi desteklenir; bunların en az ikisi ortaklı olmalıdır.
Ne tür destek: Geri ödemesiz (hibe) destek. Proje bütçesi en fazla 3.500.000 TL. Harcamayı önce şirket yapar. TÜBİTAK, dönem raporları onaylandıkça desteği öder.
Dikkat:
- Proje önerisini ve dönem raporlarını danışmana hazırlatma gideri bu programda desteklenir. Ama projeyi hazırlayan danışman, aynı projenin mali müşaviri olamaz.
- Başvuru tarihinde KOBİ olmadığı sonradan anlaşılırsa proje kaldırılır ve ödemelerin tamamı faiziyle geri istenir.
- Güçlü ama eksik yazılmış bir proje, reddedilmek yerine düzeltilmek üzere geri gönderilebilir.
1707 Siparişe Dayalı Ar-Ge Projeleri için KOBİ Destekleme Çağrısı (Sipariş Ar-Ge)
Kime: Yeni bir ürüne ya da sürece ihtiyacı olan bir müşteri şirket (KOBİ ya da büyük) ile bu ürünü Ar-Ge yaparak geliştirecek tedarikçi KOBİ. Konu ve sektör sınırı yok.
Ne tür destek: Tedarikçinin Ar-Ge giderlerinin bir kısmını TÜBİTAK hibe olarak, bir kısmını müşteri karşılar. Müşterinin projedeki kendi personelinin bir kısmı da desteklenir.
Dikkat:
- Başvuruyu müşteri yapar. Müşteri, payını her dönem tedarikçinin banka hesabına zamanında yatırmalıdır; yatırmazsa ödeme durur.
- Birbiriyle ilişkili şirketler müşteri ve tedarikçi olarak aynı projede yer alamaz.
- Müşterinin zaten ürettiği ürünün aynısı için başvurulamaz.
- Bu çağrıda ön ödeme yok.
- Ar-Ge'yi tek başına yapacak şirket için doğru adres 1507 ya da 1501'dir.
1711 Yapay Zekâ Ekosistem Çağrısı
Kime: Yapay zekâ çözümüne ihtiyacı olan bir müşteri şirket ile bu çözümü geliştirecek bir konsorsiyum. Konsorsiyumda bir yapay zekâ KOBİ'si, bir üniversite ya da kamu araştırma kurumu ve TÜBİTAK Yapay Zekâ Enstitüsü yer alır. Konsorsiyum olmadan başvuru değerlendirilmez.
Ne tür destek: Teknoloji sağlayıcı şirketlerin giderlerine hibe destek. Müşteri de bu giderlere katkı payı öder. Müşterinin projedeki kendi personeli de destek kapsamında.
Dikkat:
- Başvurudan önce TÜBİTAK Yapay Zekâ Enstitüsü ile görüşülür ve Niyet Beyan Formu üzerinde anlaşılır.
- Proje, çağrının tematik alanlarından birine girmelidir. Son çağrıdaki alanlar: Akıllı Üretim Sistemleri; Akıllı Tarım, Gıda ve Hayvancılık; Finans Teknolojileri; İklim Değişikliği ve Sürdürülebilirlik; Akıllı Eğitim Teknolojileri. Sağlık ayrı bir tema değildi.
- Başvuruyu müşteri yapar. Projeler panelde sunumla değerlendirilir.
1812 Yatırım Tabanlı Girişimcilik Destek Programı (BİGG Yatırım)
Kime: Teknoloji tabanlı bir iş fikri olan girişimciler.
- Program bir hızlandırma aşamasıyla başlar. Bu aşamaya üniversite öğrencileri ve mezunları başvurur.
- Başvuru tarihinde başka bir şirkette ortaklığı olan kişi bu aşamaya başvuramaz.
- Tematik alanlar arasında "Sağlık ve İyi Yaşam" (e-sağlık, tıbbi cihaz) ile "İletişim ve Sayısal Dönüşüm" (yapay zekâ, turizm teknolojileri, web ve mobil) da var.
Ne tür destek: Hibe değildir. Girişimci bir anonim şirket kurar. TÜBİTAK BİGG Fonu bu şirkete hisse karşılığı yatırım yapar. Sonraki aşamada BİGG+ fonu büyüme yatırımı yapabilir.
Dikkat:
- Girişimci, fon ortak olduğu sürece yalnız kendi şirketi için çalışır, üçüncü kişilere danışmanlık veremez.
- Fikri haklar şirkete devredilir.
- Mevcut bir şirketin Ar-Ge projesi için doğru adres 1507 ya da 1501'dir.
1832 Sanayide Yeşil Dönüşüm Çağrısı
Kime: Elektrik, su ya da atık azaltan veya yenilikçi yeşil teknoloji geliştiren sermaye şirketleri (KOBİ ve büyük). Proje, çağrıdaki yeşil konu başlıklarından birine girmeli ve ölçek büyütmeyi içermelidir.
Ne tür destek: Geri ödemeli destek. Proje sonunda desteğin bir kısmı hibeye dönüşür. Kalanı faizsiz taksitlerle TÜBİTAK'a geri ödenir. Çağrı Dünya Bankası kaynağıyla yürütülür.
Dikkat:
- Başvuruda banka referans mektubu, sözleşmede teminat istenir. Şirketin belirli bir süredir kurulu olması ve finansal büyüklüğünün talep edilen desteği karşılaması gerekir.
- Proje sonunda seçilen yeşil dönüşüm göstergesinin doğrulanması beklenir.
- Savunma sanayi kapsam dışıdır.
- Hizmet sektöründe bu göstergeyi kurmak genellikle zordur.
1602 Patent Destek Programı
Kime: Buluşunu yurt dışında patentle korumak isteyen T.C. vatandaşları, şirketler ve üniversiteler.
Ne tür destek: Uluslararası patent başvurusu ve inceleme ücretleri için destek; tescil edilen patent için ödül. Ödülü yalnız bireyler, üniversiteler ve KOBİ'ler alabilir. Büyük firmalar yalnız inceleme desteği alabilir.
Dikkat:
- Ulusal patent destekleri kapalı. Yalnız uluslararası başvurular destekleniyor.
- PCT başvurusunun kabul ofisi TÜRKPATENT olmalıdır. Başka bir ofis seçilirse hiçbir destek alınamaz.
- Adımlar sırayla alınır, adım atlanamaz.
- Faydalı model ve marka kapsam dışıdır. Başvuru sahipleri arasında yabancı bir kişi varsa başvuru kabul edilmez.
- Başvuru dönemi yok, sürekli başvurulur.
- 1501 ve 1511 projelerinde patent tescil gideri desteklenmez. Bu ihtiyaç için 1602 tamamlayıcıdır.
Diğer programlar
Projenizin yapısına göre şu programlar da değerlendirilir:
- 1505 Üniversite-Sanayi İşbirliği Destek Programı: Ar-Ge'yi bir üniversite ya da araştırma kurumuna yaptıracak firmalar için.
- 1509 Uluslararası Sanayi Ar-Ge Projeleri Destekleme Programı: EUREKA gibi uluslararası çağrılarda yabancı ortakla yürütülen projeler için.
- 1511 Öncelikli Alanlar Ar-Ge Programı ve Teknoloji Hamlesi: Öncelikli alan çağrılarıyla örtüşen projeler ve Ar-Ge'yi yatırımla seri üretime taşıyacak şirketler için.
- 1831 Yeşil İnovasyon Teknoloji Mentörlük Çağrısı: Yeşil dönüşüm yol haritası için TÜBİTAK'ın listesindeki bir Çözüm Ortağından hizmet alacak KOBİ'ler için.
- 1613 Teknoloji Transferi Profesyoneli (TTP) İstihdamı Desteği Çağrısı: Teknoloji transfer ofisleri ve araştırma altyapıları için. Firmalara açık değildir.
Başvurudan desteğe: genel akış
Adımlar programa göre değişir. Proje programlarında genel yol şöyledir:
- Kuruluş bazlı ön kayıt. Şirket, PRODİS'te bir kez ön kayıt yapar. Ön kayıt artık tamamen çevrim içi: kuruluş bilgileri MERSİS'ten gelir, kuruluş yetkilisi e-imzayla onaylar. Daha önce kaydı olan şirketler de bilgilerini güncellemelidir. Ortaklı projede her ortak ayrı ön kayıt yapar.
- Proje önerisi. Öneri PRODİS'te programın formuna göre hazırlanır. Kuruluş yetkilisi e-imzayla onaylar ve öneri çağrı kapanmadan "TÜBİTAK'a Gönder" ile iletilir. Gönderilmeyen öneri başvuru sayılmaz.
- Ön değerlendirme. TÜBİTAK uzmanı öneriyi biçim ve içerik yönünden inceler. "Kritik tespit" denen ret sebeplerinden biri varsa öneri hakeme gitmeden reddedilebilir.
- Hakem ya da panel değerlendirmesi. Hakemler çoğunlukla üniversitelerden gelir. Değerlendirme şirket ziyaretiyle ya da çevrim içi yapılabilir. Proje üç boyutta puanlanır: Ar-Ge içeriği ve yenilik, proje planı ve altyapı, ekonomik yarar. 1711 ve 1812 gibi çağrılarda değerlendirme paneldir.
- Kurul kararı. Kurul destek, ret ya da belirli sürede düzeltme kararı verir.
- Sözleşme. Sözleşme, karar yazısında verilen sürede imzalanmalıdır. İmzalanmazsa destek kararı iptal edilebilir. Bazı programlarda teminat karşılığı ön ödeme alınabilir.
- Dönem raporları ve ödeme. Şirket harcamayı yapar, dönem raporunu ve mali müşavir raporunu sunar. TÜBİTAK kabul ettiği harcama üzerinden desteği öder.
- Ticarileşme raporları. Proje bittikten sonra da ticarileşme raporları istenir. Bu raporlar sonraki başvurularda şirketin puanını etkiler.
Sık yapılan hatalar
- Rutin yazılım geliştirmeyi (arayüz, sunucu tarafı, test) Ar-Ge diye yazmak.
- Ar-Ge'yi şirketin değil, hizmet alınan kuruluşun yapacağı bir plan kurmak.
- Bütçeyi programın üst sınırına göre doldurmak; iş paketleriyle ilgisi olmayan cihaz yazmak.
- Bölümler arasında çelişen hedefler ve sayılar; başka bir başvurudan kopyalanmış paragraflar.
- Gerçekçi olmayan teknoloji hazırlık seviyesi hedeflemek.
- Ürünü yalnız basit rakiplerle karşılaştırmak; ölçülmüş bir üstünlük göstermemek.
- Reddedilen projeyi, ret gerekçeleri düzeltilmeden yeniden sunmak. Bu durumda öneri hakeme gitmeden reddedilir.
- Proje sırasında nakit ya da kasadan ödeme yapmak. TÜBİTAK projelerinde ödemeler bankadan yapılmalıdır.
KOSGEB, teknopark ve Ar-Ge merkezi ile birlikte
- KOSGEB: KOSGEB, Ar-Ge projelerini kendi programlarıyla değil, TÜBİTAK 1501 ve 1507 programlarına yönlendirerek destekliyor. Ar-Ge projeniz varsa adres bu sayfadaki programlardır. → KOSGEB Destekleri
- Teknopark ve Ar-Ge merkezi: TÜBİTAK projesi, teknopark ya da Ar-Ge merkezi statüsüyle birlikte yürütülebilir. Ama aynı harcama iki kez desteklenmez.
- Projede çalışan personel için yararlanılan 5746 ve 4691 stopaj teşvikleri ile SGK destekleri, TÜBİTAK'a beyan edilen personel maliyetinden düşülür.
- Düşülmezse ilgili ödemenin tamamı faiziyle geri istenebilir. Bu hesabı mali müşavirinizle birlikte kuruyoruz.
- TÜBİTAK desteği almış bir proje, teknopark proje değerlendirmesinde yeniden incelemeye girmeyebilir.
- → Teknopark Teşvikleri · Ar-Ge Merkezi · Teknoloji ve Ar-Ge Teşvikleri
Touch ne yapar
- Proje ön değerlendirmesi: fikrin Ar-Ge sayılıp sayılmadığı ve hangi programa uyduğu.
- Uygunluk kontrolü: şirket türü, KOBİ niteliği, ekip, önceki TÜBİTAK projeleri, başvuru sınırları.
- Ön kayıt ve PRODİS hazırlığı; e-imza ve yetkili bilgilerinin kontrolü.
- Proje önerisinin yazımı: teknik problem, yöntem, iş paketleri, bütçe, pazar ve ekonomik yarar.
- 1707 ve 1711 gibi ortaklı yapılarda müşteri, tedarikçi ve üniversite tarafının bir araya getirilmesi.
- Destek süresince dönem raporları, belge düzeni ve mali müşavirle eş güdüm.
Odağımız sağlık turizmi ve teknoloji. TÜBİTAK'ta bu iki sektördeki şirketlere ve mevcut müşterilerimize hizmet veriyoruz.
Sık sorulanlar
TÜBİTAK desteği hibe mi?
1501, 1507, 1707 ve 1711'de TÜBİTAK'ın payı geri ödemesizdir. Ama harcamayı önce şirket yapar, destek dönem raporlarıyla ödenir. 1812 BİGG Yatırım'da destek hisse karşılığı yatırımdır. 1832'de ise destek geri ödemelidir; bir kısmı proje sonunda hibeye dönüşür.
Proje hazırlama danışmanlığının ücreti destekten karşılanır mı?
Programa göre değişir. Proje önerisi hazırlatma danışmanlığı 1501'de bütçeye yazılamaz; 1507'de Yönetim Kurulu'nun belirlediği tutara kadar desteklenir ve son dönemde tek seferde beyan edilir. Diğer programlarda bu ücret şirketin kendi bütçesinden ödenir.
Projemiz reddedilirse ne olur?
Ret kararına itiraz edilebilir ya da öneri düzeltilip sonraki çağrıya sunulabilir. 1507'de bu ikisi birlikte yapılamaz. Ret gerekçeleri düzeltilmeden yeniden sunulan öneri hakeme gitmeden reddedilir. Bu yüzden önce ret gerekçesini birlikte okuyoruz.
Sağlık turizmi şirketiyiz. TÜBİTAK'tan yararlanabilir miyiz?
TÜBİTAK işletme giderini değil, Ar-Ge projesini destekler. Somut bir Ar-Ge projeniz varsa, örneğin hasta takibi için yeni bir yazılım, 1507 ya da 1501 değerlendirilir. Yeni bir çözümü bir teknoloji şirketine geliştirtecekseniz 1707'de müşteri olabilirsiniz. Tanıtım, reklam ve pazarlama giderleri için asıl destekler Ticaret Bakanlığı'nda. → Sağlık Turizmi Teşvikleri